Whistleblower

Kalaallit Nunaanni Timersoqatigiit Kattuffiata whistleblower-ordningiata siunertaraa, arlaannaannulluunniit attuumassuteqanngitsumik illuatungiusup paasissutissat kukkunernik imaluunniit naapertuutinngitsunik ingerlatsinernik tunngaveqartut tigusinnaallugillu suliarisinnaassagai, taakkua kattuffiup iluani nalinginnaasumik aaqqissuussaanerup aqqutigalugit naammaginartumik suliarineqarsinnaanngippata.

Sulisut, siulersuisuni ilaasortat imaluunniit kattuffiup ilaasortaqatigiiffiini timersortartut peqquserluttoqartoq imaluunniit pingaarutilimmik annertuumilluunniit naapertuutinngitsunik ingerlatsisoqartoq ilisimagunikku, immikkut ittunik pissutsinik, pisortaqarnikkut aaqqissuussinerit atuuttut aqqutigalugit, ilanngullugit Kalaallit Nunaanni Timersoqatigiit Kattuffiata allattoqarfia, suliarineqarsinnaanngitsutut nalilerneqartunik nalunaaruteqarsinnaapput.

Sulisut, siulersuisuni ilaasortat imaluunniit kattuffiup ilaasortaqatigiiffiini timersortartut peqquserluttoqartoq imaluunniit pingaarutilimmik annertuumilluunniit naapertuutinngitsunik ingerlatsisoqartoq ilisimagunikku, immikkut ittunik pissutsinik, pisortaqarnikkut aaqqissuussinerit atuuttut aqqutigalugit, ilanngullugit Kalaallit Nunaanni Timersoqatigiit Kattuffiata allattoqarfia, suliarineqarsinnaanngitsutut nalilerneqartunik nalunaaruteqarsinnaapput.

Kattuffiup ilaasortaqatigiiffiini sulisut, siulersuisuni ilaasortat, timersornermi peqataanermik ingerlataqartut kiisalu aqutsisut tamarmik whistleblower-ordningimut ilaatinneqarput. Taamaalillutik aaqqissuussinermut nalunaaruteqarsinnaatitaapput, kiisalu pisariaqarpat misissuinermut atatillugu aamma misissorneqarsinnaallutik.

Whistleblower-ordningimut nalunaarutigineqarsinnaasut

Timersoqatigiit Kattuffiata kajumissaarpaat inatsisinik unioqqutitsinerit, unioqqutitsinerit annertuut imaluunniit taamaattunik pasitsaassinerit nalunaarutigineqassasut, pissutsit Timersoqatigiit Kattuffiat tamarmiusoq imaluunniit inuit ataasiakkaat inuunerat peqqissusaallu sunniuteqarfigisinnaappagit. Assersuutigalugu Timersoqatigiit Kattuffiata iluani politikkeqarnermut maleruagassanik unioqqutitsinerit pillugit nalunaaruteqartoqarsinnaavoq.

Taamatut suliat tamarmik tamakkiisumik allattorneqarnissaat periarfissaqanngilaq. Taamaattumik Timersoqatigiit Kattuffiat naatsorsuutigaa, immikkoortuni uku pineqartillugit pasitsaassinerit tamarmik pitsaasumik ilumoorumillu siunertaqarluni nalunaarutigineqassasut:

A) Pinerluttulerinermi inatsisinik unioqqutitsinerit.

B) Naapertuilluanngitsumik imaluunniit paasissutissanik eqqunngitsunik atuisarneq, ilanngullugit:

• Timersoqatigiit Kattuffiata pissusai imaluunniit isumaqatigiissuteqarfigisartagai pillugit paasissutissanik eqqunngitsunik imaluunniit paatsuuinartitsisunik saqqummiussineq imaluunniit akuersaarneq.
• Allanik sunniiniarneq immikkut iluaquteqarnermik angusaqarnissaq imaluunniit akissarsissutiginiarlugu, ilanngullugit akiliilluni peqquserlutsitsineq (bestikkelse), aningaasatigut tunissutit imaluunniit utertitsilluni akissarsititsinerit.
• Nalunaarusianik, uppernarsaatinik, nalunaaruteqartarnernik imaluunniit uppernarsaasianik eqqunngitsunik imaluunniit paatsuuinartitsisunik piaaraluni atuisarneq.

C) Assigiinngisitsineq imaluunniit kannguttaatsuliorfiginninneq, ilanngullugu kinguaassiutitigut kannguttaatsuliorfiginninneq.

D) Naatsorsuuserinermi, nammineq nakkutiginninnermi, kukkunersiuisarnermi kiisalu aningaasaqarnermut tunngasutigut inatsisinik unioqqutitsinerit, soorlu peqquserlunneq, aningaasanik atornerluineq, allagaatinik ilanngussanik eqqunngitsuliorneq imaluunniit naatsorsuutinik manipuleerineq.

E) Avatangiisinut tunngasunik maleruagassanik annertuumik unioqqutitsinerit imaluunniit avatangiisinik mingutsitsinerit.

F) Sulinermi avatangiisit pillugit maleruagassanik annertuumik unioqqutitsinerit imaluunniit isumannaallisaanermut tunngatillugu unioqqutitsinerit.

G) Timersoqatigiit Kattuffiata ileqqorissaarnissamut maleruagassaanik unioqqutitsinerit, soorlu nakuuserneq imaluunniit allanut sioorasaarineq.

H) Timersoqatigiit Kattuffiata imigassanik imaluunniit ikiaroornartunik, ilanngullugit dopingimik, atuinissamut maleruagassaanik unioqqutitsinerit, taamatut unioqqutitsinerit inuit inuunerannut imaluunniit peqqissusiannut pingaarutilimmik ajoqutaasinnaappata.

Whistleblower-ordning naapertorlugu nalunaarutigineqarsinnaanngitsut

Pissutsit makku whistleblower-ordning aqqutigalugu nalunaarutigineqarsinnaanngillat, tassami annikinnerusunik imaluunniit ulluinnarni sulinermut tunngasuugajummata:

A) Sulinermi ulluinnarni pissutsit imaluunniit sulisunut tunngasut pillugit naammagittaalliuutit, soorlu sulisut aqutsisullu akornanni aaqqiagiinngissutit.

B) Sulisartut kattuffiinut imaluunniit peqannginnermut tunngasut.

C) Timersoqatigiit Kattuffiata imigassanik imaluunniit ikiaroornartunik atuinermut maleruagassaanik unioqqutitsinerit, unioqqutitsinerup isumannaallisaanermut inatsisinik, politikkeqarnermut maleruagassanik allanilluunniit unioqqutitsinermut kinguneqarnissaa ilimagineqanngippat.

Taamatut pisoqartillugu paasissutissat toqqaannartumik Generalsekretærimut nalunaarutigineqassapput.

Timersoqatigiit Kattuffiat suleqatiginermut isumaqatigiissuteqarpoq Arctic Law Greenland-imik. Taassuma nittartagaatigut whistleblower-systemimut iserlutit nalunaaruteqarsinnaavutit, tassanilu Timersoqatigiit Kattuffiata ataatsimoorussamik login-ia atorneqassaaq.

Nalunaarutigisat isertuullugit suliarineqassapput (anonymiusumik), kiisalu elektroniskimik malinnaaffigineqassanngillat.

Kajumissaarpatsigit attaveqarfissatut e-mailimik paasissutissiinissannut, taamaalilluni advokatit allaffeqarfiat pisariaqartillugu apeqqutissaannik ilassutaasunik nassiussisinnaassammat. Tamanna nalunaaruteqarnissamut piumasaqaataanngilaq, taamaattumillu e-mailimik paasissutissiinngikkaluarlutit nalunaaruteqarsinnaavutit.

Nalunaarutigisat isertuullugit suliarineqassapput (anonymiusumik), kiisalu elektroniskimik malinnaaffigineqassanngillat.

Kajumissaarpatsigit attaveqarfissatut e-mailimik paasissutissiinissannut, taamaalilluni advokatit allaffeqarfiat pisariaqartillugu apeqqutissaannik ilassutaasunik nassiussisinnaassammat. Tamanna nalunaaruteqarnissamut piumasaqaataanngilaq, taamaattumillu e-mailimik paasissutissiinngikkaluarlutit nalunaaruteqarsinnaavutit.

Whistlebloweritut nalunaaruteqartup kinaassutsini isertuussinnaavaa (anonymiulluni nalunaaruteqarsinnaavoq), kisianni aqqi atorlugu nalunaaruteqarnissaa kajumissaarutigineqarpoq, tamanna suliaq misissorneqarnissaanut annertoorujussuarmik iluaqutaasarmat.

Anonymiullutit nalunaaruteqarnissat toqqarukku, aqutsisunit imaluunniit suliaq pillugu suliaqartunit kinaanivit paasineqarnissaa malunnaarsorneqarnissaalu periarfissaqanngilaq. Taamaakkaluartoq anonymiullutit attavigineqarsinnaavutit, tamanna nalunaaruteqarnermut tunngatillugu immikkoortumi nassuiarneqarpoq.

Timersoqatigiit Kattuffiata paasilluarpaat inuit ilaasa kinaassutsiminnik saqqummiussinissartik kissaatiginngikkaat. Taamaattumik anonymiullutit nalunaaruteqarnissamut periarfissaqarputit, kisiannili aqqi atorlugu nalunaaruteqarneq suli kaammattuutigineqarpoq.

Anonymiullutit nalunaaruteqarnissat aalajangiukkukku e-mailadressit paasissutissiissutigigukku, Arctic Law Greenland aamma whistleblower-komité paasissutissaatit isertuullugit attavigisinnaavaatsit, pisariaqartumik paasissutissanik ilassutaasunik pissarsiniarlutik.

Maluginiassavalli, Timersoqatigiit Kattuffiata IT-kkut atortui imaluunniit internetimut attaveqaataanik suliffeqarfiup pigisaanik atuisimaguit, teoriikkut periarfissaavoq systemimi log-it tunngavigalugit nalunaaruteqarnerup IP-adressia imaluunniit computerip ilisarnaataa (machine ID) atorneqarsimasoq malinnaavigineqarsinnaanera.

Nalilersuinissatsinnut nalunaarnermilu toqqammavissaqarnersoq, paasissutissat nalinginnaasumik uku pisariaqartinneqassapput:

1. Nalunaaruteqartup aqqa, GIF-imut attuumassuteqarnera kiisalu attavigineqarnissamut paasissutissai.
2. Unioqqutitsisoqarsimaneranik pasitsaanneq pillugu nassuiaat, ilanngullugit inuit unioqqutitsinermut attuumassuteqartut aqqi kiisalu ulloq sumiiffillu unioqqutitsiffiusoq.
3. Unioqqutitsinerup taamatut ittup uteqqinnissaanut aarlerinartoqarpa? Taamaattumik sumi qaqugulu pisoqaqqissinnaanera pillugu nassuiaagit.
4. Kalaallit Nunaanni Timersoqatigiit Kattuffiata iluani imaluunniit avataani allanik unioqqutitsisoqarsimaneranik ilisimasaqartoqarpa imaluunniit ilisimasaqarnissaat naatsorsuutigineqarpa? Tamanna aamma ilisimannittunik allanik peqarnersoq pillugu paasissutissanik imaqarsinnaavoq.
5. Kattuffimmi allanik pissutsinik taakkuninnga ilisimasaqartoqarnersoq aammalu paasissutissat isertuunniarneqarsimanersut.
6. Uppernarsaatit imaluunniit allagaatit unioqqutitsinerusinnaasumik uppernarsaasut nalunaarummut ilanngunneqarsinnaapput.
7. Paasissutissat allat misissuinermik oqilisaasinnaasut tamaasa tikilluaqqusaassapput.

Sapinngisamik paasissutissat piviusut tunngavigalugit nalunaaruteqarnissat kaammattuutigineqarpoq. Eqqoriaanerit imaluunniit namminerisamik isumaliutit pineqartumut tunngasut pinngitsoorniarnissaat pingaaruteqarpoq.

Paasissutissat eqqortut aallaaviginiarneqassapput aammalu pinngitsoorniarneqassaaq isummersuutit tusakkallu pineqartumut paasissutissatut atorneqarsinnaasorisat.

Kinaassutsimik isertuussinermut (anonymitetimut) tunngasoq.

Nalilersuinissatsinnut nalunaarnermilu toqqammavissaqarnersoq, paasissutissat naliginnaasumik uku pisariaqartinneqassapput:

1. Nalunaaruteqartup aqqa, GIF-imut attuumassuteqarnera kiisalu attavigineqarnissamut paasissutissai.
2. Unioqqutitsisoqarsimaneranik pasitsaanneq pillugu nassuiaat, ilanngullugit inuit unioqqutitsinermut attuumassuteqartut aqqi kiisalu ulloq sumiiffillu unioqqutitsiffiusoq.
3. Unioqqutitsinerup taamatut ittup uteqqinnissaanut aarlerinartoqarpa? Taamaattumik sumi qaqugulu pisoqaqqissinnaanera pillugu nassuiaagit.
4. Kalaallit Nunaanni Timersoqatigiit Kattuffiata iluani imaluunniit avataani allanik unioqqutitsisoqarsimaneranik ilisimasaqartoqarpa imaluunniit ilisimasaqarnissaat naatsorsuutigineqarpa? Tamanna aamma ilisimannittunik allanik peqarnersoq pillugu paasissutissanik imaqarsinnaavoq.
5. Kattuffimmi allanik pissutsinik taakkuninnga ilisimasaqartoqarnersoq aammalu paasissutissat isertuunniarneqarsimanersut.
6. Uppernarsaatit imaluunniit allagaatit unioqqutitsinerusinnaasumik uppernarsaasut nalunaarummut ilanngunneqarsinnaapput.
7. Paasissutissat allat misissuinermik oqilisaasinnaasut tamaasa tikilluaqqusaassapput.

Sapinngisamik paasissutissat piviusut tunngavigalugit nalunaaruteqarnissat kaammattuutigineqarpoq. Eqqoriaanerit imaluunniit namminerisamik isumaliutit pineqartumut tunngasut pinngitsoorniarnissaat pingaaruteqarpoq.

Paasissutissat eqqortoq aallaaviginiarneqassapput aammalu pingitsoorniarneqassaaq isummersuutit tusakkalu pineqartumut paasissutissatut atorneqarsiinnaasorisat.

8.1 Suliamik suliarinnittussaq eqqortoq

Nalunaarutiginninneritit tunniukkukku, Arctic Law Greenland ApS nalunaarut kiisalu suliamik qanoq ingerlatsisoqarnissaanik inassuteqaat Timersoqatigiit Kattuffiata whistleblower-komitéanut ingerlateqqissavaa. Komitép suliaq ingerlaannaq sukumiisumik misissussavaa aammalu inatsisit atuuttut kiisalu Timersoqatigiit Kattuffiata politikkii naapertorlugit pisariaqartunik iliuuseqassalluni.

Timersoqatigiit Kattuffiata whistleblower-komitéa ukuupput:

• Generalsekretæri
• Siulersuisuni ilaasortaq toqqarneqarsimasoq

Suliaq aallaaviatigut whistleblower-komitémit suliarineqassaaq, kisianni pisuni aalajangersimasuni suliaq allamut suliarinnittussamut tunniunneqarsinnaavoq.

Nalunaarutigineqartoq naapertorlugu suliarinnittussaq

Suliap suussusaa apeqqutaatillugu suliarinnittoq pisariaqartitsineq naapertorlugu peqataatitsisinnaavoq, soorlu:

• Allattoqarfik
• Aningaasaqarnermut immikkoortortaqarfik
• IT-mut immikkoortortaqarfik
• Inatsiseqartitsinermut imaluunniit inatsisilerinermut ikiuineq

Attaveqatigiinnerit taamaattut tamarmik isertuussaassapput. Suliamut peqataasut paasissutissanik allanut ingerlatitseqqissinnaanngillat, tamanna aatsaat inatsisit, eqqartuussiviup aalajangiinera imaluunniit oqartussaasut allat piumasaqarnerisigut pisinnaalluni.

Suliarinnittoq aammalu inuit allat suliamut peqataatinneqartut tamarmik naliliissapput, suliap suliarinissaanut nammineerlutik attuumassuteqannginnersut (habilitet) qularnaarlugu. Naliliineq nalinginnaasumik habilitetimut tunngasunik tunngavigineqassaaq.

Suliarinnittoq habilinngippat, suliaq Generalsekretærimut imaluunniit siulersuisut siulittaasuannut ingerlateqqinneqassaaq. Aamma peqataatinneqartut allat, soorlu sulisut, habilinngitsutut nalilerneqarpata, suliaq sapinngisamik allamut tunniunneqassaaq.

Whistleblower-komitép sukkulluunniit avataaniit inatsisileritooq siunnersortitut peqataatissinnaavaa, ilanngullugu apeqqutit suliap kinaanit suliarineqarnissaanut tunngasut.

Arctic Law Greenland ApS siullermik naliliissaaq nalunaarutigineqartumi tunngavissaqarnersoq aammalu pisariaqarpat misissuinermik aallartitsinissamut naleqquttunik iliuusissat pillugit inassuteqassalluni.

Tamatumani Arctic Law Greenland ApS ilaatigut naliliisassaaq:

• Pisoq whistleblower-systemi aqqutigalugu nalunaarutigineqarsinnaasut misissuiffigineqarsinnaasulluunniit akornanniinnersoq.
• Nalunaarutigineqartoq Timersoqatigiit Kattuffiani sulisuunersoq, siulersuisuni ilaasortaanersoq, pilersuisuuvoq avataaneersoq, siunnersortiunersoq imaluunniit allatigut Timersoqatigiit Kattuffianut attuumassuteqarersoq.
• Nalunaaruteqartoq Timersoqatigiit Kattuffianut attuumassuteqartuunersoq.

Nalunaarut kriteriat taakku naammassinngippagit, nalunaarut piiarneqassaaq aammalu nalunaaruteqartoq nalinginnaasumik nalunaaruteqartarnermut aqqutissanut innersuunneqassalluni, nalunaaruteqartoq attaveqarnissamut periarfissamik itigartitsisimanngippat.

Nalunaarut piiarneqartinnagu, Arctic Law Greenland ApS aamma whistleblower-komité ataatsimoorlutik naliliissapput suliaq ima annertutiginersoq paasissutissat politiinut ingerlateqqinneqartariaqarnersut imaluunniit, Timersoqatigiit Kattuffianut naleqquttuusimappat, sukumiinerusumik iluani misissorneqartariaqarnersoq.

Nalunaarutigineqartunik suliarinninneq

Arctic Law Greenland ApS siullermik naliliissaaq nalunaarutigineqartoq ersarissumik tunngavigineqanngitsutut itigartinneqarsinnaanersoq. Nalunaarutigineqartoq ingerlaannaq itigartinneqarsinnaanngippat, ersarissumik tunngavissaqanngitsutut isigineqassanngilaq.

Nalunaarutigineqartoq ersarissumik tunngavissaqanngitsutut nalilerneqanngippat, nalunaarutigineqartoq pillugu sukumiinerusumik misissuineq aallartinneqassaaq. Tamatumani pisariaqartitsineq naapertorlugu attuumassuteqartut peqataatinneqarsinnaapput, soorlu sulisunut tunngasunik ingerlatsisut (HR), sulinermi avatangiisinut akisussaasut, aningaasaqarnermut akisussaasut kiisalu inatsisilerinikkut siunnersorteqarneq pisariaqartoq.

Pisariaqartinneqarpat teknikkikkut digitalikkullu uppernarsaatit qularnaarneqassapput.

Aammattaaq sulisut imaluunniit allatigut attuumassuteqartut oqaloqatigineqarsinnaapput, kiisalu nalunaarutigineqarnermi pineqartut oqaaseqaataat pissarsiarineqarsinnaallutik. Oqaloqatiginninnerit nalinginnaasumik aatsaat ingerlanneqassapput uppernarsaatit pisariaqartinneqartut qularnaarneqareerpata. Oqaloqatiginninnerit immiunneqarsinnaapput imaluunniit allaganngorlugit imaqarniliuunneqarsinnaallutik.

Misissuinerup kingorna misissuinermut nalunaarusiaq suliarineqassaaq, tassani inerniliunneqassalluni uppernarsaatit naapertorlugit naapertuutinngitsunik iliuuseqartoqarsimanersoq.

Tamatuma kingorna suliaq suliarinnittunit nalilerneqassaaq, kiisalu nalunaaruteqarnerup kingunerisassai suut atuutilersinneqassanersut aalajangerneqassalluni. Kingunerisinnaasat ilaatigut makkuusinnaapput:

• Suliaq itigartinneqassaaq
• Atorfimmut atatillugu oqaloqatigineqarnissaq
• Pineqaatissiissutit atorfeqartitaanermut tunngasut
• Atorfeqarunnaarsitsineq
• Suliffeqarfimmit ingerlaannaq peersitsineq
• Politiinut nalunaarutiginninneq
• Oqartussanut allanut nalunaarutiginninneq

Pineqaatissiissutit ataasiakkaat atorneqassappata, taakku kattuffimmi aqutsisut attuumassuteqartut peqatigalugit atuutilersinneqassapput.

Disciplinærimik suliaq aallartinneqarpat, pineqartoq aalajangiinermut naammagittaalliorsinnaatitaavoq aammalu suliareqqitassanngortitsisinnaalluni, naammagittaalliuuteqartarneq maalaaruteqartarnerlu pillugit periutsit atuuttut naapertorlugit. Tamanna pisinnaavoq kattuffiit suliallit attuumassuteqartut peqataatinneqarlutik aammalu soorunami eqqartuussivikkoortumik suliassanngortitsinikkut.

Qanoq nalunaaruteqartup kinaassusia isertuussuunneqassava?

Timersoqatigiit Kattuffiata akuersaarneq ajorpaa inuit whistleblower-politikki naapertorlugu ilumoorluni pitsaasumillu siunertaqarlutik nalunaaruteqartunut imaluunniit unioqqutitsinerit misissorneqarnissaannut ikiuuttunut akiniarneqarnissaat imaluunniit pineqaatissinneqarnissaat.

Taamaattumik Timersoqatigiit Kattuffiat akuersaarnavianngilaa:

• mianersoqqussutinik imaluunniit nikallorsaanernik,
• akiniarnermik imaluunniit ajortumik kingunerlutsitsiniarnermik,
• sulinermi suliassanik allannguinerit naapertuutinngitsut,
• sulisoqarnermi iluaqutinik allannguinerit,
• nalunaaruteqartussaatitaanernik allannguinerit,
• nalunaaruteqartup sulianik ineriartornissaanut periarfissaanik imaluunniit tusaamasaqarneranik ajoqusiinerit,
• qulaani taaneqartunik iliuuseqarnissamik sioorasaarinerit,
• imaluunniit piaaraluni iliuuseqanngitsoornerit nalunaaruteqartumut ajoqusiisinnaasut.

Inuit piaaralutik aammalu ajortumik siunertaqarlutik allanut eqqunngitsumik nalunaarutiginnittut whistleblower-politikimit illersorneqarnavianngillat.

Inuit taamaattut ajortumik siunertaqarlutik nalunaaruteqarsimasut:

• innuttaasunut inatsisit naapertorlugit akisussaatinneqarsinnaapput,
• pinerluttulerinermi inatsisit naapertorlugit pineqaatissinneqarsinnaapput,
• pisortatigoortumik imaluunniit aqutsinermut tunngasunik pineqaatissinneqarsinnaapput,
• kiisalu atorfeqartitaanermut tunngatillugu pineqaatissinneqarsinnaapput, ilanngullugu atorfeqarnermut isumaqatigiissutip atorunnaarsinneqarsinnaanera.

Timersoqatigiit Kattuffiata nalunaaruteqartup aqqa ilisimagaluaruniluunniit ilisimanngikkaluaruniluunniit, pineqartup akuersissutiginngippagu kinaassusia nalunaarutigineqartup tungaanut saqqummiunneqarnavianngilaq.

Taamaattoq paasissutissat kinaassutsimut tunngasut saqqummiunneqarsinnaapput, tamanna eqqartuussivikkoortumik suliami imaluunniit pinerluttulerinermi suliami pisariaqartinneqassappat.

11.1 Suliaq nalunaarutigineqareerpat

Whistleblower-komité ilisimatinneqassaaq whistleblower-systemimut suliaq nalunaarutigineqaraangat, nalunaarutigineqartorlu komitémi ilaasortamik tunngaveqarpat eqqaassanngikkaanni. Taamatut pisoqartillugu siulittaasoq ilisimatinneqassaaq, suliaq ersarissumik tunngavissaqanngitsutut nalilerneqarsimanngippat.

Tamatuma peqatigisaanik ilisimatitsissutigineqassaaq suliaq ersarissumik tunngavissaqanngitsutut nalilerneqarsimanersoq imaluunniit sukumiinerusumik misissorneqarnissaanut tunngavissaqarnersoq.

Suliaq ersarissumik tunngavissaqanngitsutut nalilerneqarpat, nalunaarutigineqarnermi pineqartoq suliap nalunaarutigineqarsimaneranik ilisimatinneqassaaq.

Inuup nalunaarutigineqartup pasitsaassutit nalunaarutigineqartut pillugit paasissutissat assigiinngitsut tigussavai. Paasissutissat ilaatigut makkununnga tunngassapput:

A) pissusilersuut pineqartup pasitsaanneqaatigisaa,

B) Timersoqatigiit Kattuffiata immikkoortortaqarfii sorliit nalunaarummik tigusaqarsinnaanersut,

C) qanoq nalunaarutigineqartoq pillugu paasissutissanik paasisaqarsinnaatitaanini aammalu aalajangersakkat naapertorlugit nammineq illersorniarluni oqaaseqarsinnaatitaanini atorniarneraa,

D) kiisalu pisinnaatitaaffii suut piginerai.

Paasissutissat sapinngisamik piaarnerpaamik nassiunneqassapput aammalu nalinginnaasumik paasissutissat pissarsiarineqarneranniit kingusinnerpaamik ullut qulit (10) ingerlaneranni nassiunneqartassallutik.

Paasissutissat taamaattut nassiunneqarnissaat pasitsaassinerup pitsaasumik misissorneqarnissaanut imaluunniit uppernarsaatinik pisariaqartunik pissarsinissamut akornutaassasoq ilimanaateqarpat, paasissutissanik nassiussineq kinguartinneqarsinnaavoq, taamatut aarlerinartoqarnera atuutsillugu.

Nalunaarutigineqartoq nalunaarutigineqartumik pineqartumit allaanerusunik inuit kinaassusaat paasineqarsinnaasut pillugit paasissutissanik imaqarpat, inuit taakku aamma qulaani allaaserineqartutut ilisimatinneqassapput.

Ilisimatitsissulli taanna nalunaarutigineqarnermi pineqartup kinaassusaanik paasissutissanik imaqassanngilaq.

Misissuinerup inernera pillugu ilisimatitsinerit

Misissuinermut nalunaarusiaq (undersøgelsesrapport) suliarineqarpat, inuit suliaq pillugu attuumassuteqartut kiisalu siulersuisut siulittaasuat misissuinerup inerneranik ilisimatinneqassapput.

Tamatuma saniatigut pasitsaassineq aamma misissuineq pillugit allanut paasissutissanik ingerlatitseqqinneq pisariaqalersinnaavoq, soorlu isumaqatigiissuteqarfigisanut, inatsisinik atuutsitsisunut oqartussanut imaluunniit nakkutilliisunut oqartussanut allanut. Paasissutissalli taama ittut aatsaat ingerlateqqinneqarsinnaapput inatsisit atuuttut naapertorlugit.

Ilisimatitsineq nalunaaruteqartumut

Nalunaaruteqartoq anonymiunngitsumik nalunaaruteqarsimappat aammalu whistleblower-komitémut attaveqarnissamut periarfissamik itigartitsisimanngippat, nalunaaruteqartoq ilisimatinneqassaaq nalunaarut tiguneqarsimasoq aammalu misissuineq naammassineqarsimasoq.

Nalunaaruteqartup maluginiassavaa pissutsit aalajangersimasut kiisalu inatsisitigut piumasaqaatit apeqqutaatillugit, misissuinerup ingerlanneqarnera pillugu sukumiisumik paasissutissanik imaluunniit misissuinermi inernernik tamarmiusunik pissarsisinnaanani.

Taamaammat nalunaaruteqartoq nalunaarutip tiguneqarsimaneranik aamma suliap naammassineqarsimaneranik ilisimatinneqartassaaq, kisianni paasissutissat ilaat isertuussinissamik, illersuinissamik imaluunniit inatsisitigut pisussaaffinnik tunngaveqarlutik tunniunneqarsinnaanngitsut pisinnaallutik.

Pisinnaatitaaffiit paasissutissanik nalunaarsorneqarsimasunut tunngasut

Nalunaarutigineqarnermi pineqartut aammalu nalunaaruteqartoq pisinnaatitaapput nammineq pillugit paasissutissat nalunaarsorneqarsimasut takusinnaallugit. Tamatumunnga siunertaavoq paasissutissat misissorneqarsinnaanissaat aammalu uppernarsarneqarsinnaappat kukkusut, eqqoqqissaartumik paasissutissiisimanngitsut, amigaataasut imaluunniit pisoqalisoqarsimasut, iluarsineqarsinnaanissaat.

Paasissutissanik takunnissinnaanermut qinnuteqaat akuerineqarpat, pineqartoq paasissutissinneqassaaq:

A) paasissutissat pineqartut suut suliarineqarnerat pillugu,

B) suliarinninnerup siunertaa pillugu,

C) paasissutissanik tigusaqartut immikkoortuisa suussusaat pillugit,

D) kiisalu paasissutissat sumiiffiannit pissarsiarineqarsimanerat pillugu paasissutissat pigineqartut pillugit.

Paasissutissanik takunnissinnaatitaaneq taamaattorli atuutissanngilaq, paasissutissat tunniunneqarnissaannik soqutigisaqarneq inuiaqatigiinni imaluunniit namminersortuni pingaarutilinnik soqutigisanut, imaluunniit suliap paasinarsarneqarnissaanut pingaarutilinnut naleqqiullugu salliutinneqarsinnaanngippat.

Sulisoq nalunaarutigineqartoq pisinnaatitaavoq suliaq pillugu allakkiisoqarnissaanik piumasaqarnissamut, tassani nalunaarutigineqartup oqaatigissallugu paasissutissat ilaat nammineq isumaqaruni eqqunngitsutut, amigartutut, paasiuminaatsutut imaluunniit pisoqalereersimasutut.

Paasissutissanik toqqortarinninneq

Nalunaarutigineqartut tamarmik isumannaatsumik toqqorneqassapput, nalunaarusiatillu inuit attuumassuteqartut kisimik takusinnaassavaat. Elektroniskiusumik paasissutissat isissutissanik (password), virusinut illersuutinik (antivirus) aammalu firewall-imik illersugaapput. Papilissani paasissutissat parnaarsimasumi toqqortarineqassapput.

Katersorneqartunik paasissutissanik tunngaveqarluni nalunaarutigineqartumut atorfeqartumut pineqaatissiissut atorneqarsimappat, imaluunniit paasissutissat pillugit suli toqqorsimasariaqartoqarnissaa suliamut attuumassuteqartutigut pisariaqartinneqarpat, suliaq suliarinnittup qularnaassavaa paasissutissat pineqartup personalemappiani toqqorneqarnissaat.

Whistleblower-politikki naapertorlugu inummut paasissutissat suliarineqartut, nalunaarutigineqartup misissorneqarnissaanut aammalu suliap ingerlaqqinnerani pisariaqartinneqartillugu aatsaat toqqorneqassapput.

Misissuinermi inerneruppat naapertuutinngitsunik iliuuseqarsimasoqarnissaanut uppernarsaatissaqanngitsoq, inummut paasissutissat ingerlaannaq piiarneqassapput, nalinginnaasumillu misissuinermik naammassinninnerup kingorna kingusinnerpaamik qaammatit marluk qaangiunneranni. Taamaattorli pisariaqarpat paasissutissat sioqqullugit Timersoqatigiit Kattuffiannut nassiunneqarsinnaapput.

Uppernarsaatinik pissarsisoqarsimappat naapertuutinngitsunik iliuuseqarsimasoqarsimaneranut, eqqartuussinermik aallartitsinissamut imaluunniit nalunaarutigineqartumut pineqaatissiissutinik atuutilersitsinissamut piffissaliussat assigiinngitsut atuutissapput. Taamatuttaaq nalunaaruteqartoq piaaraluni eqqunngitsumik nalunaaruteqarsimasoq uppernarsarneqarpat, pineqartup nammineq suliassanngortinneqarnissaanut piumasaqaatit atuutissapput.

Inummut paasissutissat anonymiserneqarpata, kinaassutsimut attuumassuteqanngitsumik allanngortinneqarlutik, paasissutissat toqqorneqarsinnaapput.

Whistleblower-politikki pillugu apeqqutissaqaruit, Timersoqatigiit Kattuffiata whistleblower-komitéani ilaasortaq attaveqarfigisinnaavat.